Sosyal bilgiler 8.sınıf inkilap tarihi özet notu.Siyasal, sosyal

I.MEŞRUTİYET’İN İLANI(23 ARALIK1876):Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi aydınların oluşturduğu  gruba  Genç Osmanlılar veya  Jön Türkler  denirdi. Bu grup yanlarına Mithat Paşa’yıda alarak Meşrutiyeti ilan etmesi koşuluyla II.Abdülhamit’i tahta çıkardılar.23 Aralık 1976 ‘da Kanuni Esasi hazırlanarak I. Meşrutiyet ilan edildi. Kanuni Esasi Osmanlı Devletinin Avrupai tarzda ilk anayasasıdır. Kanuni Esasiye göre  iki tane meclis kuruldu. Meclisi Mebusan( Üyelerini halk seçecek),Meclisi Ayan(Üyelerini Padişah seçecek)

NOT:I.Meşrutiyet’in ilanıyla Mutlakiyet dönemi sona ermiş Meşrutiyet dönemi başlamıştır. II.Meşrutiyet’in İlanı(1908):Jön Türkler 1889 yılında İttihat ve Terakki cemiyetini kurdular. Bu örgüt II.Meşrutiyet’in ilan edilmesi için II.Abdülhamit’e baskı yaptılar. Baskılar sonunda II.Abdülhamit 24 Temmuz 1908 ‘de II.Meşrutiyet’i ilan etti.13 Nisan 1909’da Meşrutiyet yönetimine karşı olanlar büyük bir ayaklanma  yaptılar.(31 Mart Olayı).Ayaklanmayı İttihatçıların oluşturduğu ve M. Kemal’in Kurmay Başkanlığını yaptığı  Hareket Ordusu bastırdı. İttihatçılar bu ayaklanmadan II.Abdülhamit’i sorumlu tutarak tahttan indirdiler.

1.UŞİ ANTLAŞMASININ ÖNEMİ NEDİR?

·         İtalya ile Osmanlı Devleti arasında 1912’de Trablusgarp savaşından sonra imzalanmıştır.

·         Buna göre;Trablusgarp ve Bingazi İtalya’ya verildi. On iki ada geçici olarak  Balkan savaşından

·         sonra alınmak üzere İtalya’ya bırakıldı.

·         NOT:Trablusgarp (Libya) Osmanlı Devletinden ayrılan son Afrika toprağı olmuştur.

2.I.BALKAN SAVAŞI VE SONUÇLARI NELERDİR.?

·         1912’deBulgaristan,Yunanistan,Sırbistan ve Karadağ Türkleri Balkanlardan atmak için anlaştılar ve Osmanlı Devletine saldırdılar

·         Osmanlı Devleti  ordusundaki subayların ittihatçı-itilafçı diye ayrılmaları ve savaşlara yeterli hazırlanamaması nedeniyle Midye-Enez hattına kadar çekilmek zorunda kaldı.

·         Bu savaşın sonunda Osmanlı Devletiyle bağlantısı kalmayan Arnavutluk bağımsızlığını kazandı.

·         I. Balkan Savaşı’nın sonunda Londra Antlaşması (1913) imzalandı. Midye-Enez hattına geriledik. Edirne ve Kırklareli’yi kaybettik.

3.II.BALKAN SAVAŞI VE SONUÇLARI NELERDİR.?

·         I. Balkan Savaşı’nda aldıkları toprakları kendi aralarında paylaşamayan Balkan ülkeleri kendi aralarında savaşa tutuştular. Osmanlı Devleti bunu fırsat olarak gördü ve saldırarak Edirne ve Kırklareli’yi geri aldı

·         II. Balkan Savaşının sonunda iki antlaşma imzalandı.

·         İstanbul Antlaşması(1913): Bulgaristan ile Osmanlı Devleti arasında imzalandı. Edirne ve Kırklareli bizde kaldı. Meriç nehri Bulgaristan’la sınır oldu.

·         Atina Antlaşması(1913): Kavala şehri ve Girit adası kesin olarak Yunanistan’a verildi.

3.I.DÜNYA SAVAŞI’NIN SEBEPLERİ NELERDİR.?

·         Sömürge rekabeti :Birliğini geç  tamamlayan İtalya(1870) ve Almanya’nın(1871) sömürge yarışında İngiltere’ye ve Fransa’ya   rakip olmaları bu devletler arasında düşmanlığa neden olmuştur.

·         Almanya-Fransa Çekişmesi: Kömür yataklarının bulunduğu Alsas-Loren bölgesi iki ülkeyi düşman etmiştir.

·         Balkanlardaki Çekişme: Rusya ile Avusturya-Macaristan arasında Balkanlarda çekişme vardı. Rusya  Avusturya-Macaristan’ın içindeki Ortodoks ve Slav ırkları kendi hakimiyetine almak istemesi düşmanlığı artırdı.

·         Blokların Kurulması: Yukarıda sayılan sayılan nedenlerle bazı  devletler birbirlerine yaklaşmışlardır. Almanya,Avusturya-Macaristan,İtalya  üçlü ittifak devletlerini, İngiltere,Fransa ve Rusya ise Üçlü itilaf devletlerini oluşturdular.

4.OSMANLI DEVLETİNİN I. DÜNYA SAVAŞINA GİRMESİNİN NEDENLERİ NELERDİR.?

·         Balkan ve Trablusgarp savaşlarında kaybedilen toprakları geri alma düşüncesi

·         Alman hayranlığı  ve Almanya’nın savaşı kesin kazanacağına inanılması

·         İngiltere,Fransa ve Rusya’nın sömürgelerinde yaşayan Müslüman ülkeleri bağımsızlığına kavuşturma isteği

·         İngiltere,Fransa ve Rusya’nın Osmanlı Devletine karşı düşmanca tavır takınmaları

·         Goben(Yavuz),Breslav(Midilli) zırhlı gemilerinin Rus limanlarını topa tutması.

5.ALMANYA’NIN OSMANLI DEVLETİNİ KENDİ YANINDA SAVAŞA SOKMAK İSTEMESİNİN NEDENLERİ NELERDİR?

·         Savaşı daha geniş alanlara yaymak***

·         Osmanlı Devletinin Jeopolitik konumundan (Dünya üzerindeki yeri) yararlanmak istemesi

·         Osmanlı halifesinin dini gücünden faydalanmak ve İtilaf Devletlerinin sömürgeleri olan Müslüman ülkeleri ayaklandırarak,sömürgeleri içten çökertmek

·         Sömürgelere giden yolları kontrol altında tutmak istemesi***

6.OSMANLI DEVLETİ’NİN KENDİ TOPRAKLARINDA SAVAŞTIĞI CEPHELER HANGİLERİDİR?

·         Kafkas ,Kanal ,Filistin ,Irak, Çanakkale, Suriye ,Hicaz-Yemen Cepheleridir.

7. OSMANLI DEVLETİ’NİN KENDİ TOPRAKLARI DIŞINDA SAVAŞTIĞI CEPHELER HANGİLERİDİR?

·         Makedonya,Romanya,Galiçya  Cepheleridir.

8.KAFKASYA CEPHESİNİN ÖNEMİ NEDİR?

·         1 Kasım 1914 ‘te Rusların Doğudan saldırıya geçmesiyle bu cephe açılmıştır.

·         Enver Paşanın  Anadolu’daki Türkler ile Orta Asya’daki Türkleri birleştirerek büyük  Türk devleti kurmak istemesi

·         Bakü  petrollerini ele geçirmek isteyen Almanya’nın  bu cephenin açılması için Osmanlı’yı kışkırtması

·         22 Aralık 1914’te 150 bin kişi ile başlatılan” Sarıkamış Harekatı” hezimetle sonuçlanmış ve 90 bin askerimiz donarak şehit  olmuştur. Ruslar Erzurum, Muş,Bitlis ve Erzincan’ı ele geçirmişlerdir. M. Kemal 1916’da Muş ve Bitlis’i geri almıştır.

·         Rusların 3 Mart 1918’de imzaladığı Brest Litowsk Antlaşmasıyla I. Dünya savaşından ayrılmış ve doğu cephesi kapanmıştır.(Bu   ant. İle Berlin ant. İle kaybettiğimiz Kars,Ardahan,Batum  Rusya’dan Osmanlı Devletine geçmiştir.)

9. ÇANAKKALE SAVAŞININ ÖNEMİ NEDİR?

·         500 Bin den fazla insan ölmüştür.

·         Osmanlı Devletinin galip geldiği tek cephedir.

·         İtilaf devletleri boğazları geçemeyip Rusya’ya yardım götüremeyince Rusya’da Bolşevik ihtilali çıkmıştır. Sovyet Rusya kurulmuştur.

·         M. Kemal’in bu savaşlarda gösterdiği başarılar onun  kurtuluş savaşında lider olmasını sağlamıştır.

10.KANAL CEPHESİNİN ÖNEMİ NEDİR?

·         Almanların isteğiyle açılmıştır.(Süveyş Kanalında)

·         Mısır İngiltere’den geri alınacaktı. Ve İngiltere’nin Uzak Doğudaki sömürgeleriyle bağlantısı kesilecekti. Fakat savaşı kazanamadık ve İngiltere Suriye’ye kadar ilerledi ve Suriye cephesinin açılmasına neden oldu.

11.I.DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUNDA İMZALANAN ANTLAŞMALAR NELERDİR.?

·         İtilaf devletleri ile yenilen devletler arasında şu antlaşmalar olmuştur.

Varsay-Almanya ,     Sen Jermen-Avusturya ,     Triyanon –Macaristan,    Nöyyi-Bulgaristan,  

Sevr-Osmanlı Devleti

NOT:Mondros ateşkes antlaşması Osmanlı Devletini I. Dünya savaşından çıkaran ateşkes antlaşmasıdır. Sevr antlaşması hazırlanana kadar bu antlaşma yürürlüğe girmiştir.

I2. I.DÜNYA SAVAŞI’NIN GENEL SONUÇLARI NELERDİR?

·         Osmanlı İmp.,Rus Çarlığı, Avusturya-Macaristan İmp.   ve  Alman İmp.  yıkılarak yerlerine milli devletler kuruldu.

·         Litvanya, Çekoslovakya, Polonya, Yugoslavya, Macaristan ve Avusturya bağımsız birer devlet olarak  ortaya çıktı.

·         Cemiyet-i Akvam(Milletler Cemiyeti) kuruldu.

·         Yenilen devletlerde rejim değişiklikleri meydana gelmiştir.

·         I. Dünya Savaşından en karlı İngiltere ve Fransa çıkmıştır.

·         I. Dünya Savaşı’nın sonunda yenilen devletlere imzalatılan ağır antlaşmalar , II. Dünya Savaşı’nın çıkmasına neden olmuştur.

13.MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI’NIN(30 EKİM 1918) ÖNEMİ NEDİR?

·         Osmanlı Devleti bu antlaşmayla fiilen sona ermiştir.

·         Antlaşmanın  7.Maddesi “İtilaf Devletleri kendi güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa , istedikleri bölgeyi  işgal edebileceklerdi “ çok ağır bir madde olup ülkenin her an işgalini mümkün hale getirmiştir.

·         Altı vilayette bir Ermeni Devleti kurulması için zemin hazırlanmıştır.

·         İşgallerin başlamasıyla  bölgesel direniş örgütleri ve Kuvay-i Milliye ortaya çıkmıştır.

·         Azınlıklar işgalleri kolaylaştırmak için zararlı cemiyetleri kurmuşlardır.            

14.ZARARLI CEMİYETLER HANGİLERİDİR.?

A.                                                                                                                                                                                  Azınlıkların Kurdukları Cemiyetler:

·         Mavri Mira: Rumlar tarafından kuruldu. İstanbul Patrikhanesi yönetir. İzmir ve Doğu Trakya’yı Yunanistan’a katmak istemektedir.

·         Etnik-Eterya Cemiyeti:Rumlar tarafından Yunanistan sınırlarını genişletmek için kuruldu.

·         Pontus Rum Cemiyeti:Doğu Karadeniz’de eski Rum Pontus Devletini tekrar canlandırmak için Rumlar tarafından kuruldu.

·         Ermeni Taşnak –Hınçak Cemiyeti: Ermeniler tarafından Doğu Anadolu’da bir Ermeni Devleti kurmak amacıyla  faaliyet göstermiştir.

B.                                                                                                                                                                               Milli Varlığa Düşman Cemiyetler:

·         Kürt Teali Cemiyeti: Doğu illerinde bir Kürt Devleti kurmak için  faaliyette bulundu.(İstanbul’da kuruldu.)

·         Teali İslam Cemiyeti: Saltanat ve Hilafeti desteklemiş ve İstanbul’da kurulmuştur.

·         İngiliz Muhipleri Cemiyeti: İngiliz himayesinde yaşamayı isteyenler kurmuştur.

·         Sulh ve Selamet-i Osmani Fırkası: Saltanat ve Hilafeti desteklemiştir.

·         Wilson Prensipleri Cemiyeti: Amerika egemenliğini(Mandasını) istemiştir.

 

15.YARARLI CEMİYETLER( MİLLİ CEMİYETLER) HANGİLERİDİR.?

·         Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Doğu Anadolu’nun Ermenilere verilmesini önlemek için kuruldu.

·         Trakya Paşa eli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Trakya’nın Yunan işgaline uğramasını engellemek için  Edirne’de kuruldu.

·         Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti: Doğu Karadeniz ve çevresinin Rumlara verilmesini ve Rum Pontus Devletinin kurulmasına engel olmak için kuruldu.

·         Kilikyalılar Cemiyeti: Adana ve çevresinin Ermenilere verilmesini önlemek için kurulmuştur.

·         İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: İzmir ve çevresinin Yunanlılara verilmesini önlemek için kurulmuştur.

·         Milli Kongre Cemiyeti: İstanbul’da kurulan bu cemiyet Türklere karşı yapılan haksızlıkları basın ve yayım yolu ile dünyaya duyurmaya çalışmışlardır.

 

 

 

16.PARİS BARIŞ KONFERANSININ(18 OCAK 1919) ÖNEMİ NEDİR?

·         İtilaf Devletleri Osmanlı Devletini nasıl paylaşacaklarını kararlaştırmak  için Paris’te toplandılar.

·         Daha önce İtalya’ya verilen Batı Anadolu  Yunanistan’a verildi.

·         İtalya’ya: Güneybatı Akdeniz ,

·         Fransa’ya: Urfa,Maraş,Antep,Suriye ve Lübnan,

·         İngiltere’ye : Irak, Filistin ve Boğazlar bırakılmıştır.

·         Yunanlılar  Paris Barış Konferansının kendilerine verdiği yetkiyle 15 Mayıs 1919 ‘da İzmir’i işgal etmiştir.

17.GENELGELER VE KONGRELER:

HAVZA GENELGESİ’NİN ÖNEMİ NEDİR?(29 MAYIS 1919)

·         M. Kemal  Havza’ya gelince askeri ve sivil mülki amirlere gönderdiği bildirilerle, işgallerin protesto yapılmasını, mitingler  düzenlenmesini , ülkemizin içinde bulunduğu durumun millete anlatılmasını , İstanbul hükümetine protesto telgraflarının  çekilmesini istemiştir.

 

NOT: M. Kemal 15 Mayıs 1919’da İzmir’in Yunanlılar tarafından  işgal edilmesinden sonra 16 Mayıs 1919’da Bandırma vapuruyla Samsun’a doğru yola çıkmış ve 19 Mayıs 1919’da Samsun’a gelmiştir. M. Kemal Samsun’a gelirken 9.Ordu Müfettişliği sıfatıyla resmi görevli olarak, Samsun ve çevresindeki Rumlarla Türkler arasındaki çatışmalara son vermek amacıyla Samsun’a gelmiştir.

AMASYA GENELGESİ VE ÖNEMİ NEDİR? (22HAZİRAN 1919)

·         M. Kemal ,Rauf Orbay, Refet Bele,Ali Fuat Cebesoy ve Kazım Karabekir  toplantı yaparak , aldıkları kararları genelge olarak yayınlamışlardır.

·         Vatanın ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğu belirtilmiştir. Miletin geleceğini ,milletin azim ve kararı kurtaracaktır denildi.

·         Osmanlı hükümetinin görevini yapmadığı ve bu durumun milletimizi yok saydığı belirtilmiştir.

·         Milletimizin sesini dünyaya duyuracak her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurulun kurulması gerektiği belirtilmiştir.

·         Bu nedenle seçimlerin yapıldığı yerlerde seçilen kişiler seçimlerin yapılamadığı yerlerde ise halkın güvenini kazanmış 3 delege Sivas’a gelerek toplanılması gerektiği belirtilmiştir.

·         Doğu illeri adına Erzurum’da bir kongre toplanacak

AMASYA GENELGESİ’NİN ÖNEMİ

·         İlk  defa kurtuluş savaşının mücadele safhası başlamıştır.

·         İlk  defa  kurtuluş savaşının gerekçesi , yöntemi ve amacı belirtilmiştir.

·         İlk defa millet egemenliğine dayanan yönetimden bahsedilmiştir.***

·         İlk defa milli bir kurulun oluşturulmasından bahsedilmiştir.

·         İlk defa  İstanbul hükümetinin görevini yerine getiremediğinden bahsedilmiştir.

·         İlk defa Erzurum ve Sivas Kongrelerinin toplanmasına karar verilmiştir.

NOT: M. Kemal Amasya Genelgesi’nden sonra  8 Temmuz 1919’da padişaha yolladığı bir telgrafla resmi göreviyle birlikte askerlik görevinden de istifa ettiğini açıklamıştır.

ERZURUM KONGRESİ’NİN ÖNEMİ NEDİR?(23 TEMMUZ 1919)

·         Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin girişimleriyle bölgedeki Ermeni tehlikesine karşı toplanmıştır.

·        

Yorum Yaz